Cây hoa sữa (mò cua), từ mùi hương đến công dụng làm thuốc

0
Cây hoa sữa (mò cua), từ mùi hương đến công dụng làm thuốc
 

Là loài hoa của nồng nàn Hà Nội, của nhiều đường phố trên đất nước Việt Nam; cây hoa sữa cũng có lắm kẻ thương người ghét. Giống như sầu riêng, bòn bon, bông tràm… với những mùi hương riêng; hoa sữa hễ ai thích thì mê mẩn suốt ngày còn không khích thì lắc đầu, nhăn mặt. Là cây gỗ lâu năm với những chùm hoa trắng tỏa hương, hoa sữa đã đi vào thơ ca với biết bao kỷ niệm về quê hương, về tình yêu đôi lứa:

Hôm ấy mùa thu, anh vẫn nhớ

Hoa sữa thơm, ngây ngất quanh hồ

Tình yêu đầu mang hương sắc mùa thu

Mùi hoa sữa, tan trong áo em và mái tóc…”.

Không chỉ là cây công trình, cây lấy gỗ, cây hoa sữa (hay còn gọi là cây sữa, mò cua, mùa cua, mồng cua…) còn được dùng làm thuốc.

Đặc điểm

Hoa sữa (tên khoa học: Alstonia scholaris, họ La bố ma: Apocynaceae)

Là cây công trình phổ biến ở nước ta với thân gỗ cao 15 – 30 m. Thân cây hoa sữa thẳng tròn với lớp vỏ nứt nẻ và có nhựa màu trắng đục như sữa (khi nhựa khô lại giống như nhựa cao su). Cành hoa sữa mọc vòng và lá hoa sữa cũng mọc thành chùm xòe tròn với các phiến lá cứng, hình bầu dục dài.

Hoa sữa nhỏ, màu trắng, mọc thành chùm ở đầu cành và có mùi thơm hơi hắc. Vì vậy, với mật độ vừa phải, mùi hoa sữa khá dễ chịu và lãng mạn nhưng với mật độ dày đặc, mùi hoa sữa lại gây khó chịu, “ám ảnh” với nhiều người. Quả hoa sữa màu nâu, có gân dọc gồm hai đại dài và hạt hoa sữa nhỏ dẹt, có lông ở hai đầu giúp phát tán dễ dàng.

Công dụng làm thuốc của vỏ cây hoa sữa

Y học cổ truyền ở một số nước phương Đông ghi nhận vỏ cây hoa sữa với vị đắng, tính mát, có tác dụng giải độc, thanh nhiệt, tiêu tích, trừ đờm và thông kinh. Do đó, vỏ cây thường được dùng làm thuốc bổ, thuốc điều kinh, hạ sốt, điều trị thiếu máu, bệnh ngoài da, lở ngứa, sốt rét cấp và mãn tính, viêm khớp gây sưng đỏ và đau, đau bụng do tiêu chảy và lỵ…

Cách dùng: bóc bỏ, cạo bỏ lớp bần xừ ngoài vỏ cây rồi phơi khô, tán bột để dùng (cũng có thể sắc uống, làm rượu thuốc hoặc điều chế thành cao lỏng). Liều lượng: từ 1 – 3 g (3).

Bên cạnh đó, vỏ cây hoa sữa ngâm rượu còn giúp ăn ngon, kích thích tiêu hóa, điều trị suy nhược và bổ tỳ vị. Cách làm thuốc rượu rất đơn giản: dùng vỏ cây hoa sữa ngâm rượu gốc (40 độ) với tỉ lệ 20 g vỏ cây : 100 ml rượu và ngâm trong 15 ngày thì có thể bắt đầu sử dụng (lọc khoảng 4 – 8 g rượu rồi uống trước khi ăn (3) (4).

Ngoài ra, có thể dùng vỏ cây hoa sữa sắc với nước cho đến khi thật đặc để ngậm giúp điều trị sâu răng (4).

Một số nghiên cứu về hoa sữa

  • Tiềm năng điều trị tiểu đường: Theo tạp chí Food Chemistry, kết quả thí nghiệm trên chuột cho thấy chiết xuất metanol của lá hoa sữa phơi khô có hoạt tính chống lại α-glucosidase, do đó, nó được xem như một chất bổ sung cho thuốc phòng ngừa và điều trị tiểu đường.
  • Chống viêm, giảm đau và ho, hen: Theo tạp chí Journal of Ethnopharmacology, một số alkaloids từ chiết xuất ethanol của lá hoa sữa có tác dụng chống viêm, giảm đau ngoại vi qua xét nghiệm trong ống nghiệm, ngoài ra còn giúp giảm ho hen ở chuột.
  • Làm giảm khả năng sinh sản: Theo tạp chí Asian journal of Andrology, kết quả thí nghiệm trên chuột đực cho thấy uống chiết xuất từ vỏ cây hoa sữa làm giảm trọng lượng của tinh hoàn, dịch tễ, túi tinh và tuyến tiền liệt; từ đó cho thấy hoạt động làm giảm chức năng tinh hoàn và khả năng sinh sản của chuột đực.
  • Tiềm năng kiểm soát ung thư: Theo tạp chí Phytotherapy research, một số alkaloid được chiết xuất từ cây hoa sữa cho thấy hoạt động chống ung thư và làm tăng khả năng sống sót ở chuột thí nghiệm.

Lưu ý

Theo tạp chí Toxicology letters, dùng vỏ cây hoa sữa quá liều sẽ gây độc hại tới các cơ quan chính của cơ thể. Bên cạnh đó, như kết quả nghiên cứu trên chuột đã đề cập trên đây, chiết xuất vỏ cây hoa sữa có ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng sinh sản ở chuột thí nghiệm. Do đó, cần hỏi thêm ý kiến thầy thuốc trước khi dùng các bộ phận của cây để điều trị bệnh trong từng trường hợp cụ thể.

Share.